Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi ve Çıktıları (2007-2009)

Ülkemizde, rekabet gücü taşıyan sektörlerin geliştirilerek ulusal kümelenme politikasına temel teşkil etmesi ve nihai olarak sürdürülebilir ihracat artışını sağlayacak rekabetçi yapının geliştirilmesine katkı sağlaması amacıyla, 2 yıl süreli “Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi” hazırlanmış ve Avrupa Birliği (AB) Katılım Öncesi Mali Yardımları kapsamında 6 Milyon Euro kaynak tahsis edilerek finansmanı sağlanmıştır.

Projenin amacı, ekonomik, sosyal ve çevre kalkındırma boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlamak üzere kapsamlı bir kümelenme politikasının oluşturulmasıdır.



Ulusal Kümelenme Projesi ile temel olarak,

 

- Kümelenme modeli çerçevesinde, başta KOBİ’ler olmak üzere firmalar arasındaki işbirliği imkanlarının geliştirilmesi,
- Yenilikçilik faaliyetlerinin geliştirilmesi,
- Yabancı sermayenin çekilmesi,
- Ölçek ekonomilerinin yaratılması,
- Bölgesel ve ulusal düzeyde rekabet gücünün artırılmasına katkı sağlayacak altyapının oluşturulmasına yönelik politikanın ortaya konulması


hedeflenmiştir.

2007 yılı Mart ayında resmi olarak uygulama konulan ve 2009 yılı Mart ayında tamamlanan Proje, “Ulusal Kümelenme Politikasının Oluşturulması ve Uygulanması için Kapasite Geliştirilmesi”, “Ulusal Kümelenme Politikasının Oluşturulması” ve “Küme Haritası ve Analizinin Yapılması” bileşenleri üzerinde yürütülmüş olup, Proje kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler aşağıda yer almaktadır.

Projenin birinci bileşeninde, paydaş analizleri yapılmış ve Bakanlığımız (mülga Dış Ticaret Müsteşarlığı) ile birlikte ilgili ana paydaşların kurumsal kapasitesini geliştirmek amacıyla, eğitim programları, uluslararası çalışma turları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, haritaları hazırlanan ve analizleri yapılan kümelerin temsilcileri için de Almanya ve Fransa’da bulunan çeşitli kümelerin ziyareti amacıyla uluslararası çalışma turları düzenlenmiştir. Eğitim ve farkındalık yaratılması yoluyla kapasite oluşturulması kapsamında Nisan 2008’de İstanbul ve Ankara’da konuyla ilgili kamu kurumları ve uzmanların katılımı ile 3’er günlük iki eğitim düzenlenmiş, toplam 80 uzman ve 40 üst düzey yönetici kümelenme üzerine eğitim almışlardır. Mülga DPT (Kalkınma Bakanlığı), Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve çeşitli illerin sanayi ve ticaret odalarının temsilcilerine küme politikası, vizyon ve eylem planları oluşturma konusunda teorik ve uygulamalı eğitim uluslararası uzmanlar tarafından verilmiştir.

Projenin ikinci bileşeninde, Ulusal Kümelenme politikasına temel teşkil etmek üzere Kümelenme Strateji Belgesi (Beyaz Kitap) hazırlanmış, ayrıca, 3-4 Aralık 2008 tarihlerinde İstanbul’da Üçüncü Uluslararası Kümelenme Konferansı düzenlenmiştir.

Üçüncü bileşende, “Ulusal Seviyede Makro Küme Haritasının Oluşturulması” çalışması gerçekleştirilmiştir. Küme kategorisi ampirik olarak bir arada faaliyet gösterdiği tespit edilen iktisadi faaliyet kolları olarak tanımlanarak, yürütülen istatistiksel çalışma sonucunda Türkiye için geçerli 32 küme kategorisi belirlenmiştir.

Makro düzeydeki küme haritalamaları iki aşamadan oluşmaktadır:


i.    İş kümeleri üzerinde çalışabilmek için ilk olarak bir iş kümesinin hangi iktisadi faaliyetlerden müteşekkil olduğunu tespit etmek gerekmektedir. Kümelenme literatüründe bu amaca yönelik çalışmalar “küme haritalama” çalışmaları olarak nitelendirilmektedir. Proje kapsamında da ilk olarak bu yönde bir çalışma yapılmış olup, 32 adet küme kategorisi belirlenmiş ve her küme kategorisinin altında küme kategorisinin değer zincirinde yer alan tüm iktisadi faaliyetler (ISIC Revizyon 2) gruplandırılmıştır. Bir iktisadi faaliyet kolu birden fazla küme kategorisinin değer zincirinde yer alabilmektedir.

ii. İkinci aşamada ise çeşitli istatistiksel teknikler çerçevesinde istihdam vb. veri setleri kullanılarak küme kategorileri coğrafi olarak haritalanmaktadır.

İstatistiksel çalışmayı takip eden ve saha bulguları ile bu çalışmayı destekleyen vaka çalışmalarını takiben, tüm paydaşlarla koordinasyon ve işbirliğinin sağlanmasına yönelik Küme Haritalandırma Çalışma Ekibi kurulmuştur. Mülga Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinasyonunda; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), TÜBİTAK, KOSGEB ve Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin temsil edildiği Küme Haritalama Çalışma Ekibi küme seçim sürecinde aktif rol almıştır.

Bu bağlamda, Küme Haritalandırma Çalışma Ekibi ile birlikte uluslararası genel kabul almış temalar çerçevesinde belirlenen 10 pilot iş kümesi için yol haritaları hazırlanmıştır. Yol haritalarında, pilot kümelerin gelişimi için gerekli olan hususlar, yapılması gereken çalışmalar, başarı faktörleri detaylı olarak incelenmiştir.

 

Yol haritaları hazırlanan kümeler aşağıda gösterilmektedir:

  

Yenilikçilik
ve Girişimcilik
Aktörler Arası Network Oluşturulması
Küme Oluşumu
Küme Tabanının Geliştirilmesi
Faktör Şartları
Mersin İşlenmiş Gıda İş Kümesi
Ankara Makine İş Kümesi
Konya Otomotiv Yan Sanayii Kümesi
Eskişehir-Bilecik-Kütahya Seramik İş Kümesi
Manisa Elektrik Elektronik Aletler İş Kümesi
Ankara Yazılım İş Kümesi
Denizli-Uşak Ev Tekstili İş Kümesi
Muğla Yat Üretimi İş Kümesi
İzmir Organik Gıda İş Kümesi
Marmara Otomotiv İş Kümesi

 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (BROP) kapsamındaki 11 pilot küme için de kümelenme analizleri yapılmış ve 11 pilot kümenin mevcut durumu ile kümelenme alanında ihtiyaç duyduğu temel hususlar ortaya konulmuştur.

 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı Kapsamında Öne Çıkan Pilot Kümeler

 

 
İl
Sektör
1
Kayseri
Mobilya
2
Gaziantep
Makine Halısı
3
Kahramanmaraş
Tekstil
4
Sivas
Doğal Taşlar
5
Yozgat
Mobilya
6
Trabzon
Ağaç İşlemeciliği
7
Samsun
Dış Ticaret İşlemleri
8
Malatya
Kayısı
9
Erzurum-Kars
Kış Turizmi
10
Mardin
Turizm
11
Çorum
Makine

 

1- Beyaz Kitap: Türkiye İçin Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi için tıklayınız
2- Küme Haritalama, Analiz ve Kümelenme Yol Haritaları - Sentez Raporu için tıklayınız
3- Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı İllerinde Küme Analizleri için tıklayınız
4- Proje Kapsamında İncelenen 11 BROP İlinin Küme Yol Haritaları için tıklayınız

 

 

Toplam 7231 defa okunmustur.
Ekleme Tarihi: 26.05.2013